Regionalne rynki rolne w czasach globalnych turbulencji:między dezintegracją a odpornością

Main Article Content

Jarosław Gołębiewski


Słowa kluczowe : rynki rolne, globalizacja, odporność, dezintegracja, relokalizacja
Abstrakt
Globalne szoki ostatnich lat zaburzyły funkcjonowanie rynków rolno-żywnościowychi ujawniły słabości globalnych łańcuchów dostaw. W opracowaniu przeanalizowanoprocesy dezintegracji, relokalizacji i wzmacniania odporności regionalnych rynków w kontekściewspółczesnych trendów i polityki publicznej. Wyniki wskazują, że lokalne systemy żywnościowemogą ograniczać skutki zewnętrznych szoków, szczególnie przy wsparciu WPR, politykispójności oraz inicjatyw oddolnych, takich jak krótkie łańcuchy dostaw. We wnioskach wskazanona potrzebę silniejszej integracji działań regionalnych oraz współpracy między producentami,konsumentami i instytucjami publicznymi.

Article Details

Jak cytować
Gołębiewski, J. (2025). Regionalne rynki rolne w czasach globalnych turbulencji:między dezintegracją a odpornością. Turystyka I Rozwój Regionalny, (24), 59–70. https://doi.org/10.22630/TIRR.2025.24.18
Bibliografia

Ben Hassen, T., El Bilali, H., Daher, B., Burkart, S. (2025). Sustainable and resilient food systems in times of crises. Frontiers in Nutrition 12, 1564950. DOI: https://doi.org/10.3389/fnut.2025.1564950

Béné, C. (2020). Resilience of local food systems and links to food security – A review of some important concepts in the context of COVID-19 and other shocks. Food Security 12(4), s. 805-822. DOI: https://doi.org/10.1007/s12571-020-01076-1

Bogołębska, J., Kuna-Marszałek, A., Misiak, M. (2022). Kierunki ewolucji procesów integracyjnych we współczesnej gospodarce światowej. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Bukowska-Piestrzyńska, A., Doński-Lesiuk, J., Karkowski, T. A., Motowidlak, U. (2022). Adaptacyjność łańcuchów dostaw we współczesnej gospodarce. Studium na przykładzie produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Carloni, E., Giordano, C., Di Fiore, G. N., Mulazzani, L., Setti, M., Falasconi, L., Govigli, V. M. (2025). Promoting sustainable food systems: An empirical analysis of local Food Hub governance models and structures in 12 African settings. Environmental Science & Policy 164, 103983. DOI: https://doi.org/10.1016/j.envsci.2024.103983

Czekaj, M. (2024). Małe gospodarstwa rolne w lokalnych systemach żywnościowych w kontekście kształtowania regionalnego bezpieczeństwa żywnościowego w wybranych krajach Unii Europejskiej. Kraków: Homini.

Czernyszewicz, E. (2024). Zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego w świetle globalnych uwarunkowań demograficznych, klimatycznych i społeczno-ekonomicznych. Agronomy Science 79(3), s. 129-142.

Doherty, B., Ensor, J., Heron, T., Prado, P. (2019). Food systems resilience: towards an interdisciplinary research agenda. Emerald Open Research 1(10). DOI: https://doi.org/10.12688/emeraldopenres.12850.1

Donkers, H. (2013). Governance for local and regional food systems. Journal of Rural and Community Development 8(1), s. 178-208.

Ezeaku, H. C., Asongu, S. A., Nnanna, J. (2021). Volatility of international commodity prices in times of COVID-19: Effects of oil supply and global demand shocks. The Extractive Industries and Society 8(1), s. 257-270. DOI: https://doi.org/10.1016/j.exis.2020.12.013

FAO (2022). The importance of Ukraine and the Russian Federation for global agricultural markets and the risks associated with the current conflict. Pobrano z: https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/3d62caef-1749-404e-8217-6ac4783a135b/content (dostęp: 12.11.2025).

FT (2025). Donald Trump’s tariff deals stack up, threatening to redraw global trade. https://www.ft.com/content/169698bf-5a6d-4b01-b53d-8b1294767c1f (dostęp: 12.11.2025).

Hendrickson, M. K., Heffernan, W. D. (2002). Opening spaces through relocalization: Locating potential resistance in the weaknesses of the global food system. Sociologia Ruralis 42(4), s. 347-369.

Jędruchniewicz, A., Kozak, S., Maśniak, J., Mikuła, A. (2024). Kanały i mechanizmy oddziaływania pandemii COVID-19 na rolnictwo w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo SGGW.

Kahiluoto, H. (2020). Food systems for resilient futures. Food Security 12(4), s. 853-857. DOI: https://doi.org/10.1007/s12571-020-01070-7

Knieć, W., Goszczyński, W. (2011). Uwarunkowania procesów aktywizacji społeczności wiejskich: wyniki badań nad lokalnymi grupami działania oraz grupami partnerskimi. Polityka Społeczna 5(1), s. 24-27.

Krzykowski, P. (2022). Konsekwencje wojny na Ukrainie w wymiarze żywnościowym, ekonomicznym i energetycznym. Roczniki Nauk Społecznych 50(4), s. 93-113.

Levidow, L., Psarikidou, K. (2011). Food relocalization for environmental sustainability in Cumbria. Sustainability 3(4), s. 692-719.

Low, S. A., Adalja, A., Beaulieu, E., Key, N., Martinez, S., Melton, A., Perez, A., Ralston, K., Stewart, H., Suttles, S. (2015). Trends in US local and regional food systems: A report to Congress. AP-068, U.S. Department of Agriculture, Economic Research Service.

Majewski, E., Sulewski, P., Wąs, A. (2018). Ewolucja Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej w kontekście wyzwań Trwałego Rozwoju. Warszawa: Wydawnictwo SGGW.

Masik, G. (2022). Koncepcja odporności: definicje, interpretacje, podejścia badawcze oraz szkoły myśli. Przegląd Geograficzny 94(3), s. 279-305. DOI: https://doi.org/10.7163/PrzG.2022.3.1

MFiPR (2025). Fundusze Europejskie 2021-2027. Pobrano z: https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/fundusze-ue-2021-27 (dostęp: 12.11.2025).

Mikulić, D., Lovrinčević, Ž., Keček, D. (2023). Economic effects of food supply chain re-localization on the Croatian economy. Agricultural and Food Economics 11(1), 36. DOI: https://doi.org/10.1186/s40100-023-00281-8

Miller, R. E., Blair, P. D. (2009). Input-output analysis: foundations and extensions. New York: Cambridge University Press.

MRiRW (2025). Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR 2023-2027). Pobrano z: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/plan-strategiczny-dla-wspolnej-polityki-rolnejna-lata-2023-27 (dostęp: 12.11.2025).

Mrówczyńska-Kamińska, A. (2015). Gospodarka żywnościowa w krajach Unii Europejskiej: kierunki rozwoju, przepływy i współzależności. Poznań: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

Neven, D. (2014). Developing sustainable food value chains. Rzym: FAO.

OECD (2021). Building Agricultural Resilience to Natural Hazard-induced Disasters Insights from Country Case Studies. OECD Publishing.

Przeździecka, E., Ambroziak, A. A. (2024). Polska gospodarka wobec nowych wyzwań w trzeciej dekadzie XXI wieku. Warszawa: Oficyna Wydawnicza SGH.

Rozporządzenie (2007). Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2007 r. w sprawie dostaw bezpośrednich środków spożywczych. Dz.U. 2007 nr 112 poz. 774.

Rozporządzenie (2015). Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 września 2015 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej. Dz.U. 2015 poz. 1703.

Rozporządzenie (2016). Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków uznania działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej. Dz.U. 2016 poz. 451.

Rynio, D., Pawlik, A., Kalisiak-Mędelska, M., Rogowska, M., Drobniak, A. (2021). Nowe wymiary przestrzeni społeczno-ekonomicznej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.

Tendall, D. M., Joerin, J., Kopainsky, B., Edwards, P., Shreck, A., Le, Q. B., Kruetli, P., Grant, M., Six, J. (2015). Food system resilience: Defining the concept. Global Food Security 6, s. 17-23. DOI: https://doi.org/10.1016/j.gfs.2015.08.001

URE (2024). Średnie ceny sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym oraz dla gospodarstw domowych w 2023 r. były wyższe niż w 2022 r. Pobrano z: https://www.ure.gov.pl/pl/urzad/informacje-ogolne/aktualnosci/11857,Srednie-ceny-sprzedazy-energii-elektrycznej-na-rynku-konkurencyjnym-oraz-dla-gos.html (dostęp: 12.11.2025).

Ustawa (2016). Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia sprzedaży żywności przez rolników. Dz.U. 2016 poz. 1961.

Weis, T. (2011). Światowa gospodarka żywnościowa. Batalia o przyszłość rolnictwa. Warszawa: Polska Akcja Humanitarna.

Wiśniewska-Paluszak, J. (2018). Sieci agrobiznesu w świetle teorii ekonomii. Poznań: Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

Yuill, D., Ferry, M., Gross, T. (2008). Przegląd, zmiany, reformy – zmiany polityki regionalnej w Unii Europejskiej i w Norwegii. Studia Regionalne i Lokalne 1(31), s. 5-37.

Zawojska, A. (2021). Zwycięzcy i przegrani pandemii COVID-19: Perspektywa globalna z uwzględnieniem gospodarki rolno-żywnościowej. Problems of World Agriculture/Problemy Rolnictwa Światowego, 21(4), s. 54-75.

Zieliński, M., Gołebiewska, B., Adamski, M., Sobierajewska, J., Tyburski, J. (2024). Adaptation of ecoschemes to Polish agriculture in the first year of the EU CAP 2023-2027. Economics and Environment 89(2), s. 817-817. DOI: https://doi.org/10.34659/eis.2024.89.2.817

Statystyki

Downloads

Download data is not yet available.
Rekomendowane teksty