Efektywność kosztowa jako czynnik oddziaływaniana rentowność przedsiębiorstwa turystycznego

Main Article Content

Robert Stolarski


Słowa kluczowe : efektywność kosztowa, produktywność aktywów, rentowność, modelkosztowo-przychodowy, zarządzanie kosztami, turystyka
Abstrakt
Przedstawiono aktualną rolę efektywności kosztowej jako kluczowego czynnikakształtującego rentowność przedsiębiorstwa turystycznego. Podkreślono, że efektywnośćta nie jest prostym ograniczaniem wydatków, lecz strategicznym narzędziem pozwalającymna produktywne wykorzystanie kosztów w procesie tworzenia wartości w ujęciu finansowym.Omówiono specyfikę sektora turystyki, struktur kosztów oraz relacje między produktywnościązasobów a efektywnością kosztową. W części empirycznej zastosowano dynamiczny pomiaroddziaływania zmian w strukturze kosztów operacyjnych na efektywność kosztową. Analizawykazała, że różnice w strukturze kosztów istotnie wpływają na poziom efektywności kosztoweji rentowność przedsiębiorstwa. Operacyjna redefinicja modelu kosztowo-popytowego,oparta na dynamicznych wskaźnikach kosztowych i przychodowych, stanowi precyzyjne narzędzieidentyfikacji obszarów modelu kosztowo-przychodowego wymagających optymalizacjioraz wspiera racjonalność decyzji strategicznych.

Article Details

Jak cytować
Stolarski, R. (2025). Efektywność kosztowa jako czynnik oddziaływaniana rentowność przedsiębiorstwa turystycznego. Turystyka I Rozwój Regionalny, (24), 139–148. https://doi.org/10.22630/TIRR.2025.24.25
Bibliografia

Amavilah, V. H. (2012). Baumol, Panzar, and Willig’s Theory of Contestable Markets and Industry Structure: A Summary of Reactions. Pobrano z: https://mpra.ub.uni-muenchen.de/41974 (dostęp: 30.09.2025).

Balakrishnan, R., Sivaramakrishnan, K. (2002). A critical overview of full-cost data for planning and pricing. Journal of Management Accounting Research 14(1), s. 3-31. DOI: https://doi.org/10.2308/jmar.2002.14.1.3

Coelli, T., Rao, P. D. S., Battese, G. E. (1998). An Introduction to Efficiency and Productivity Analysis. Boston, Dordrecht, London: Kluwer Academic Publishers.

Czernek, K. (2017). O potrzebie badań jakościowych w ekonomii. Przykład sektora turystycznego. Katowice: Uniwersytet Ekonomiczny, Wydział Zarządzania. DOI: https://dx.doi.org/10.18778/8088-832-6.02

Dantzig, G. B. (1951). The Programming of Interdependent Activities: Mathematical Model. W: T. C. Koopmans (red.), Activity Analysis of Production, and Allocation, Proceedings of a Conference, Cowles Commission for Research in Economics. Monograph 13, s. 18-32. University of Chicago,New York: John Wiley & Sons. DOI: https://doi.org/10.2307/2226909

Dziedzic, E., Skalska, T. (2012). Ekonomiczne uwarunkowania rozwoju usług turystycznych w Polsce. Warszawa: Stowarzyszenie na rzecz Badania, Rozwoju i Promocji Turystyki.

Farrell, M., J. (1957). The measurement of productive efficiency. Journal of the Royal Statistical Society, Series A (general), vol. 120, Part III. DOI: https://doi.org/10.2307/2343100

Jabłoński, M. (2013). Kształtowanie modeli biznesu w procesie kreacji wartości przedsiębiorstw. Warszawa: Wydawnictwo Difin.

Jakubowska, A. (2018). Ekonomiczny wymiar bezpieczeństwa pracy – szacunek utraconej produktywności w polskim sektorze turystycznym. Problemy Rynku Usług Turystycznych 41, EPT 1(41), s. 41-50. DOI: https://doi.org/10.18276/ept.2018.1.41-04

Koopmans, T. C., (red.), (1951). Activity Analysis of Production, and Allocation, Proceedings of a Conference Cowles Commission for Research in Economics 13, s. 33-97. University of Chicago, New York: John Wiley & Sons. DOI: https://doi.org/10.2307/2226909

Kumbhakar, S. C., Tsionas, M. G. (2020). Dissections of input and output efficiency: A generalized stochastic frontier model. International Journal of Production Economics 232, s. 1-20. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2020.107940

Morrison Paul, C. J. (1999). Cost Structure and the Measurement of Economic Performance: Productivity, Utilisation, Cost Economics, and Related Performance Indicators. Norwell MA USA: Wydawnictwo Kluwer Academic Publishers. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-4615-5093-8

Nita, B. (2008). Rachunkowość w zarządzaniu strategicznym przedsiębiorstwem. Kraków: Oficyna a Wolters Kluwer business.

Nowak, E. (2006). Określenie długookresowych prawidłowości w kształtowaniu się kosztów. W: E. Nowak (red.). Strategiczne zarządzanie kosztami. Kraków: Oficyna Ekonomiczna.

Obłąkowska, K. A. (2022). Sektor turystyczny w Polsce w przededniu i obliczu pandemii COVID-19. Sport i Turystyka. Środkowoeuropejskie Czasopismo Naukowe, t. 5, nr 2, s. 118-137. DOI: https://doi.org/10.16926/sit.2022.02.07

Olesińska, B. (2025). Branża turystyczna w Polsce w kryzysie. Pobrano z: https://dziendobry.tvn.pl/podroze/polska/branza-turystyczna-w-polsce-w-kryzysie-dlaczego-polacy-rezygnuja-z-wakacji-wkraju-st8571682 (dostęp: 30.07.2025).

Pendharkar, P. C. (2015). Cost Minimising Target Setting Heuristics for Making Inefficient Decision-Making Units Efficient. International Journal of Production Economics 162, s. 1-12. DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2014.12.023

Polska branża turystyczna traci (2024). Pobrano z: https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/polskabranza-turystyczna-traci-gosci-wakacje-2025-moga-byc-najslabsze-od-lat/qd8ce3x (dostęp: 30.09.2025).

Sobańska, I. (2009). Podstawy rachunku kosztów i wyników. W: I. Sobańska (red.). Rachunek kosztów. Podejście operacyjne i strategiczne. Warszawa: Wydawnictwo C.H. Bek, s. 97-132.

Stanimir, A., Roszko-Wójtowicz, E. (2024). Sektor turystyczny w Polsce. Ocena – uwarunkowania – perspektywy. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. DOI: https://doi.org/10.15611/2024.09.2

Tangen, S. (2005). Demystifying productivity and performance. International Journal of Productivity and Performance Management 54(1), s. 34-46. DOI: https://doi.org/10.1108/17410400510571437

Trendy w turystyce (2024). Pobrano z: https://www.gov.pl/web/oecd/trendy-w-turystyce (dostęp: 30.09.2024).

Wasilewski, M., Stolarski, R. R. (2018a). Kształtowanie się wybranych wskaźników kosztowych w przedsiębiorstwach sektora artykułów spożywczych. Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej 30, s. 290-307. DOI: https://doi.org/10.17512/znpcz.2018.2.25

Wasilewski, M., Stolarski, R. R. (2018b). Determinanty i tendencje zmian efektywności ekonomicznej Colian S.A. na tle ogółu przedsiębiorstw przemysłu spożywczego w Polsce. Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Ekonomika i Organizacja Gospodarki Żywnościowej 123, s. 101-115. DOI: https://doi.org/10.22630/EIOGZ.2018.123.25

Wędzki, D. (2015). Analiza wskaźnikowa sprawozdania finansowego według polskiego prawa bilansowego. Warszawa: Oficyna a Wolters Kluwer business.

Zięba, S. (2025). Rekordowy rok w polskiej turystyce. Zarobimy ponad 165 miliardów złotych. Pobrano z: https://www.national-geographic.pl/traveler/kierunki/rekordowy-rok-w-polskiej-turystycezarobimy-ponad-165-miliardow-zlotych/ (dostęp: 10.08.2025).

Yule, G. U., Kendall, M. G. (1966). Wstęp do teorii statystyki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Statystyki

Downloads

Download data is not yet available.
Rekomendowane teksty